Viêm phổi: dấu hiệu, các loại thường gặp và khi nào cần nhập viện

Viêm phổi là tình trạng phổi bị viêm, thường do nhiễm trùng, khiến phổi trao đổi khí kém. Bệnh có thể nhẹ và điều trị tại nhà, nhưng cũng có thể diễn biến nặng nhanh, nhất là ở người cao tuổi, trẻ nhỏ và người có bệnh nền.

Dấu hiệu thường gặp

• Ho khan hoặc ho có đờm.
• Sốt trên 38°C, ớn lạnh, rét run.
• Thở nhanh, khó thở, đau ngực khi hít sâu hoặc khi ho.
• Mệt mỏi, chán ăn, đau cơ, đau đầu.

Ở người cao tuổi, viêm phổi đôi khi không sốt cao mà chỉ biểu hiện mệt lả, ăn kém, lú lẫn hoặc té ngã. Gia đình cần để ý những thay đổi này.

Các loại viêm phổi theo nguyên nhân

• Do vi khuẩn: nguyên nhân thường gặp nhất ở người lớn, lây qua giọt bắn khi ho, hắt hơi. Thường được điều trị bằng kháng sinh theo chỉ định của bác sĩ.
• Do vi-rút, như vi-rút cúm: kháng sinh không có tác dụng với vi-rút; điều trị chủ yếu là nghỉ ngơi, uống đủ nước, hạ sốt và theo dõi sát.
• Do nấm: ít gặp, chủ yếu ở người suy giảm miễn dịch (sau ghép tạng, đang hóa trị, nhiễm HIV) hoặc người thường xuyên tiếp xúc đất, bụi.
• Do hóa chất: rất hiếm, xảy ra khi hít phải hơi, khí hoặc chất độc; mức độ tùy loại hóa chất và thời gian tiếp xúc.

Ai dễ bị viêm phổi nặng?

• Người trên 65 tuổi và trẻ nhỏ.
• Người có bệnh phổi mạn tính, hen, bệnh tim, đái tháo đường.
• Người hút thuốc lá.
• Người nằm lâu, khó nuốt, dễ bị sặc.

Khi nào theo dõi tại nhà, khi nào cần nhập viện?

Bác sĩ nghe phổi, đếm nhịp thở, đo SpO₂ và đánh giá toàn trạng để quyết định. Trường hợp nhẹ có thể điều trị tại nhà theo đơn và tái khám. Cần đến bệnh viện hoặc gọi 115 ngay khi có:

• Khó thở tăng, thở nhanh, môi hoặc đầu ngón tay tím.
• Đau ngực nhiều.
• Lơ mơ, lú lẫn, khó đánh thức.
• Sốt cao không hạ, không ăn uống được.

Phòng ngừa viêm phổi

• Tiêm phòng cúm hằng năm và tiêm phòng phế cầu theo tư vấn của bác sĩ.
• Rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho, hắt hơi.
• Không hút thuốc lá.
• Với người nằm lâu: cho ăn ở tư thế ngồi, xoay trở thường xuyên để tránh sặc và ứ đọng đờm.

Khi người thân ho, sốt mà khó đi lại, gia đình có thể đặt lịch khám bệnh tại nhà để bác sĩ đến đánh giá mức độ và tư vấn hướng xử trí.

Bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Trường hợp cấp cứu, hãy gọi 115.